De Waarderende Dialoog
De kracht van de dialoog
De kracht van de dialoog is dat het mensen verbindt door echte ervaringen met elkaar te delen die van betekenis zijn. In een dialoog vindt een vrije grachtenuitwisseling plaats, zonder oordelen of de bedoeling elkaar te overtuigen. Het luisteren naar ervaringen van anderen en het delen van eigen ervaringen leidt tot verandering van perspectief en tot nieuwe inzichten. Dat kunnen heel persoonlijke, individuele inzichten zijn over jezelf, je eigen leven, je eigen werkwijze of je houding of zienswijze ten opzichte van een bepaald onderwerp.
Een dialoog kan ook leiden tot collectieve inzichten: de lessen die we gezamenlijk kunnen trekken uit de ervaringen en gedachten die zijn gedeeld. Daarmee wordt de dialoog een krachtige vorm om een collectief leerproces op gang te brengen. Op basis van deze inzichten kunnen ook concrete acties in gang gezet worden. Individueel of als collectief.
Als we gesprekken en dialogen inzetten om een veranderproces te faciliteren noemen we dat dialogische organisatieontwikkeling. Mijn naamgenoot en collega Arjan van Vembde heeft het over Dialogisch Veranderen en biedt hiervoor een leergang aan die ik zeer kan aanbevelen.
Dialogen zijn er in veel vormen. Mijn favoriete werkvorm is de Waarderende Dialoog. Deze is ontstaan vanuit het initiatief ‘Nederland in Dialoog’ en verder ontwikkeld en toegepast door Utrecht in Dialoog.
De waarderende dialoog is gebaseerd op de principes van Appreciative Inquiry, een waarderende veranderaanpak die zich richt op het verwonderen over positieve ervaringen en het versterken van wat al goed gaat, vanuit inzichten uit de positieve psychologie. De hoofdstappen uit de waarderende aanpak (Verkennen, Verwonderen, Verbeelden, Vormgeven en Verwezenlijken) dienen als basis voor de structuur.
Het succes van deze werkvorm wordt sterkt bepaald door een goede, professionele begeleiding. Wil je hier mee aan de slag dan raden we aan om eerst onze opleiding training Begeleiden van dialogen 1 te volgen.
Voorbeeld:
Enige tijd geleden begeleidde ik een team. De teamleider had vooraf aangegeven dat er veel botsende meningen in het team waren en dat dat vaak ontaardde in heftige discussies.
Het formuleren van een positief kernthema is een belangrijk startpunt voor de waarderende dialoog. Het team formuleerde in de fase introductie als kernthema ‘Je veilig voelen’ om zaken als ongewenst gedrag, discriminatie, pesten, ongewenste intimiteiten bespreekbaar te maken.
Door herinneringen terug te halen en te delen over situaties waarin de deelnemers zich wel veilig voelden, komen ze er achter wat echt belangrijk is. Zoals die keer dat een deelnemer steun van anderen kreeg toen hij/zij een nare ervaring had, dat je erkend werd in je gevoel en dat je de ruimte kreeg om je te uiten (fase ervaringen delen).
Als de deelnemers dan, na het horen van alle ervaringen, bedenken hoe de ideale wereld er uit zou zien (droomfase), zet ze dat aan het denken over wat ze zelf anders zouden willen doen. Een deelnemer neemt zich bijvoorbeeld voor om bij een volgend werkoverleg eens te letten op hoe de ander er bij zit en besluit hem/haar te steunen als ze zich niet prettig voelt (doe-fase).